تبلیغات
بینات - فقط قرآن معتبره، نه روایت و تفسیر و عالم دینی!







.:  کافه پیام
.:  پیگیری پرونده قضایی
.:  من هنوز منتظرم
.:  سرمشق زندگی
.:  دفتر خدمات قضایی
.:  رهرو شهیدان
.:  گروه تواشیح باقرالعلوم
.:  سامانه ثنا
.:  عطر قرآن
.:  عطش عشق
.:  محفل منتظران ظهور موعود
.:  تفاسیر صوتی دکتر محمد علی انصاری
.:  جشنواره وبلاگ نویسی
.:  غرب در نگاه شرق
.:  قران و اهل البیت علیه السلام
.:  مرکز توسعه وبلاگ نویسی دینی خراسان جنوبی
.:  جهان شناسی
.:  کوکتل مولوتف
.:  روضه آنلاین
.:  وبلاگ امام نقی
.:  یا ضامن آهو "جانم فدای امام نقی(ع)"
.:  حزب فقط حزب علی.رهبر فقط سیدعلی
.:  مـاییم و خدای خـودمـان
.:  نور مبین
.:  جانم فدای امام نقی
.:  مطالبی از سراسر اینترنت
.:  امام نقی
.:  امام نقی (ع)
.:  طلایه داران فجر
.:  رباعیــات و غزلیـات دل آوای
.:  محیط مذهبی
.:  بوی سیب
.:  یاد یاران
.:  ستوده
.:  سایت سخن زنده
.:  پایگاه بسیج شهیدان شجاعی
.:  پایگاه شهیدان شجاعی (استان البرز)
.:  فضای م.پ
.:  موسسه قرآنی نفیس ماندگار
.:  وبلاگ مذهبی
.:  صاحب الامر مهدی(عج)
.:  بهترین وبلاگ مذهبی
.:  یا غریب
.:  آفتاب مهربانی
.:  مسجدوحسینیه فاطمه الزهرا (س)
.:  پرشین وب اسکریپت
.:  علقمه
.:  ولایت
.:  وب سایت ظهور
.:  شیعه والپیپرز
.:  مقیمی گرافیک
.:  آسمان گراف
.:  شیعه فوتو
.:  ثامن گرافیک
.:  باروت
.:  حرم فوتو
.:  بی معرفت
.:  محض رضا
.:  راه های رسیدن
.:  تراب
.:  اللهم عجل لولیک الفرج
.:  فاطر
.:  عاشورانامه
.:  دانلود،آپلود،ترفند،آموزش،تفریح و . . .
.:  اس ام اس
.:  خدا همین نزدیکی هاست
.:  دفاع مقدس
.:  خشاب
.:  مقر ابوالفضل
.:  گالری قالب راسخ بلاگ
.:  شیعه پدیا
.:  دوستداران حضرت مهدی (عج)
.:  خدایا دوستت دارم
.:  کانون فرهنگی منتظران فرج
.:  منجی موعود
.:  پرتال قرآن فارسی
.:  مقدس ترین كتاب دنیا
.:  ذاکر کربلا
.:  وب سایت آبادانی
.:  منتظر فرج
.:  دانلودها
.:  تذکرة الاولیا
.:  صــــابــــریــــن
.:  توحیــــــــــــــــد
.:  ***انتظار***
.:  اسلام ناب
.:  خدا معبود من
.:  محض خدا
.:  مائده الهی
.:  معارف قرآنی
.:  ابوالفضلی
.:  نسیم
.:  گلچین90
.:  راه اینجاست ...
.:  چهارسوی علم
.:  اطلاعات وفناوری
.:  درخشندگان نایاب
.:  شگفتی های قرآن
.:  باد شن ، ستاره ها



آمار آمار بازدید
  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
آمار وضعیت وبلاگ :
  • تعداد کل مطالب :
  • مدیر بلاگ : پویا
آمار به روزرسانی :


leader site   sadid   بینات   قرآنی   quran pictures   prophet muhammad   بینات  




اگر در اجرای فایل های pdf مشکل دارید نرم افزار زیر را دریافت کنید :

pdfدانلود نرم افزار اجرای فایل های pdf

برای افزایش سرعت دانلود از برنامه زیر استفاده کنید :
idmدانلود نرم افزار IDM

firefox مرورگر محبوب خود را دانلود نمایید :

کرومSafariاپراNetscapeتراولرTheWorldIEفایرفاکس

تدبر در آیات نور |مطلب تصادفی سوره ای از قرآن سفرمجازی به اماکن مذهبی شریفه ای از نور پخش مستقیم اماکن مذهبی دانشنامه مهدویت حدیث روز
ویژه ها
بینات» چرا دنیا را دوست داریم؟

ذکر؛ ما ذکر دنیا را زیاد تکرار می کنیم. مثلا می گوییم پول، پول، پول می خواهم یا ... و با آب و تاب آن را وصف و تصور می کنیم. بنابراین دنیا برای ما ملموس است.
چگونه می توان همانند دنیا و یا حتی بهتر از آن به آخرت و دنیای پس از مرگ دلبسته شد؟...
امام حسین» امّت چه زمانی به سوی امام برمی‌گردد؟

آیا می‌دانید سوره یوسف شرح حال امام زمان (ع) است؟
یوسف چه اشكالی داشت‌ كه برادران یوسف زیر بار او نمی‌رفتند؟! تعصب آنها به قدرت خودشان، مال خودشان، ثروتشان و كارشان بود. آیا امّت با اهل بیت، رفتاری غیر از رفتار برادران یوسف با یوسف كردند؟ ...
قبلی 1 2 بعدی

روش مطالعه و فهم کتاب زندگی

عملی شدن شعار "قرآن، کتاب زندگی" تجلی آن در سبک زندگی است


در دوران دانشجویی معمولا پایه بحث ها، بخصوص از نوع مذهبی اش بودم. یکی از نکاتی که معمولا به آن برمی خوردم این بود که برخی معتقد بودند فقط قرآن می تواند در زندگی و تصمیمات ما مؤثر باشد و هیچ نظیر حدیث، تفسیر، عالم دینی، احکام شرعی را قبول نداشتند جز قرآن؛ البته برخی دوستان نیز برخی از موارد فوق را قبول داشتند و برخی را نه(نگاه گزینشی). وقتی از آن ها سوال می کردم بر اساس چه تفکری زندگی می کنید؟ اساس تصمیم گیری شما در زندگی چیست؟ احکام اسلامی را که در قرآن هم به آن اشاره شده مثل نماز را چگونه انجام می دهید؟ تکلیف آیاتی که متوجه نمی شوید چیست؟ این افراد تنها 2 پاسخ به سوالات عدیده ی من داشتند: 1. سکوت(نشانه پاسخ نداشتن برای سوالات مطروحه). 2.فهم قرآن با منطق و عقل خود1: این پاسخ چندین اشکال دارد؛ اشکال عمده آن این است که بسیاری از مسائل را منطق آدمی پاسخگو نیست مثل آیات الاحکام که احکامی مثل نماز و زکات و .. را بیان کرده اما به جزییات آن ها اشاره ای نکرده و همچنین برخی آیات را نمی توان درک کرد که قطعا به حدیث معصوم که قرآن ناطق است و یا تحلیل کارشناس نیازمندیم. اشکال دیگر این است که اگر در تمام مسائل بر اساس منطق تصمیم بگیریم، اساسا تفاوت یک مسلمان با یک لائیک یا ماتریالیست که بر اساس عقل ایسم ساخته چیست؟
در این نوشتار چگونگی مطالعه قرآن و برداشت از آن جهت کاربرد آن در زندگی بررسی می شود و روشی کارامد جهت تبدیل شعار قرآن، کتاب زندگی به عمل پیشنهاد می شود.


روش مطالعه قرآن
1. باید به تلاوت قرآن اهتمام داشت. فقط مطالعه ی تفسیر کافی نیست. قرآن را در همه حال مطالعه کنید حتی اگر مفسر آن باشید و به آن عمل کنید باید قرآن را تلاوت کنید(شریفه 19 سوره مزمل) ممکن است فهمیدن الفاظ قرآن برای غیر عرب زبان ها شاید مشکل به نظر برسد اما این دلیل بر نخواندن قرآن نمی شود. چرا که در آیات و روایات حتی نگاه کردن به قرآن هم دارای آثاری است.
2. عملی شدن شعار "قرآن، کتاب زندگی" تجلی آن در سبک زندگی است و مقدم بر آن باید مفهوم قرآن را دانست.
ممکن است پیش از این و یا با مطالعه این مقاله انگیزه ورود موثر قرآن به زندگی خود را پیدا کرده باشید. اما چیزی که برای تحقق و تداوم این هدف بسیار مهم است انتخاب شیوه صحیح مطالعه قرآن است تا جذابیت مطالعه حفظ شود و انگیزه های اولیه سست نشود.
2. ابتدایی‌ترین روش مطالعه قرآن، تلاوت آن به همراه ترجمه و سپس تدبر در آن است.
3. برای تفکر صحیح در قرآن و جلوگیری از بیراهه رفتن، بی تردید نیازمند مطالعه تفسیر آیات هستیم.
بهترین روش مطالعه قرآن، مطالعه موضوعی تفسیر قرآن است. همانگونه که سایر كتاب ها را هم یکجا نمی خوانید.
برای استفاده بهتر از قرآن، بهتر است هر فردی با توجه به علایق خود، تحقیق خویش در تفاسیر قرآن را بر آیاتی متمرکز کند که موضوع آن برایش جذابیت دارد. قرآن همانند یک رمان نیست که لازم باشد از ابتدای آن آغاز کرده و به ترتیب ادامه دهیم، بلکه در هر قسمت آن نکات فراوانی وجود دارد.  اگر انسان در سیر مطالعاتی خود در هر زمینه ای بدون در نظر داشتن خواسته ها و علایق خود و تنها با ترتیب موجود در کتاب پیش رود، شاید انگیزه های اولیه او سست شود.
چگونگی مطالعه موضوعی: 
 ابتدا باید با کمک کتاب هایی که آیات قرآن را بر حسب موضوع فهرست بندی کرده اند(مثل المعجم یا تفاسیر موضوعی یا کتب فهرست بندی موضوعی قرآن و ...)، آیات مرتبط با موضوع مورد علاقه را مشخص کرده و سپس تفسیر همان آیات را مطالعه کنید. در این صورت این مطالعه با تمرکز بیشتری انجام شده و در زندگی عملیاتی می شود و همچنین بهتر در ذهن فرد باقی خواهد ماند.
کدام ترجمه ساده و روان تر است؟ ترجمه آیة الله مکارم شیرازی و دکتر فولادوند روان تر به نظر می رسند؛ هر چند که ترجمه های زیادی برای قرآن شده است و دقیقا نمی توان گفت که کدام ترجمه از دیگری بهتر است.
اما چه تفسیری را بخوانیم؟
روش1.در ابتدای راه تفسیر نور بسیار مناسب است چرا که کوتاه و گزیده گویی را مد نظر قرار داده است. تفسیر نمونه از تفاسیری با سطح متوسط تلقی می شود و می توان پس از تفسیر نور به آن و یا برگزیده تفسیرنمونه پرداخت. از تفاسیر سطح بالاتر می توان تفسیر المیزان و تفسیر تسنیم را برشمرد که برای کسانی که در ابتدای راه هستند توصیه نمی شود.[ برگزیده تفسیر نمونه را در اینجا و تفسیر نور را در اینجا و دانلود تفسیر صوتی قرآن را در اینجا ببینید... ]
روش2. برای مطالعه و فهم محور اصلی قرآن کریم، "مجمع البیان" بسیار آسان به تفسیر پرداخته و در اوایل تفسیر به مفهوم اصلی آیه و در پایان نکات حاشیه ی آیه را متذکر شده است.
روش3. برخی به صورت تطبیقی تفاسیر را مطالعه می کنند یعنی همزمان در یک موضوع چند تفسیر را مطالعه و مقایسه می کنند.
سایر روش ها: روش های دیگری نیز وجود دارد اما برای افرادی که مبتدی هستند و یا زمان کمتری دارند روش اول ارجح است. همچنین در مطالعه تفسیر می توان از تفاسیر موضوعی استفاده کرد.

لازم به ذکر است یکی از روش های موضوعی روش مطالعه ی قصص قرآن است . مطالعه ی قصص قرآن یک سری ویژگی هایی دارد که شاید منحصر به فرد است و چون متشکل از قصه هاست جذابیت دارد و به همین دلیل فهم آسان تری دارد.

نکته قابل توجه اینکه یکی از روش های انس با قرآن این است که آیات را تک به تک بخوانیم و پیش برویم و آنها را از هم جدا نکنیم چون اگر آیات شریفه از هم جدا شوند ما در پایان مطالعه نمی توانیم از عملکردمان نتیجه بگیریم. در خواندن قرآن و تأمّل در آیات هر زمانی که مفهوم آیه را فهمیدید ، به آیات بعد بپردازید. ما در قدم اول هدفمان این است که با اجمال مفهوم آیات آشنا شویم چون اگر به تفسیر آیات در گام اول بپردازیم دچار کم فهمی و عدم درک صحیح مفاهیم می شویم.

در اپیزود اول به صورت خلاصه مفاهیم نوشتار پیش رو، بیان شد؛ در ادامه مطلب (اپیزود دوم) می توانید ضرورت تفسیر قرآن و چگونگی تدبر در آن را به صورت تفصیلی و همراه با مستندات و منابع استدلال مشاهده بفرمایید ...

روش مطالعه قرآن
قرآن را در همه حال مطالعه کنید حتی اگر مفسر آن باشید و به آن عمل کنید:
آیات، احادیث و روایات بسیاری داریم که تلاوت قرآن حتی بدون تدبر نیز بسیار مثمر ثمر است و این موضوع به تجربه هم ثابت شده است.

در شریفه 19 سوره مزمل آمده است:  «... فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ...»2
[پس هر چه از قرآن ـ برایتان ـ میسر است ـ هر روز ـ بخوانید]

 همچنین از وصایای پیامبر (ص) به امام علی (ع) این است که
«وَ عَلَیْكَ بِتِلاوَةِ القُرآنِ عَلی كُلِّ حالٍ».3
[و تلاوت قرآن را در هر شرایطی ملتزم باش]

قرآن کتاب زندگی

قرآن
كتاب نجات بخش است4
معاذ بن حبل مى گوید 5: در سفرى ملازم پیامبر(ص) بودیم. به آن حضرت عرض كردم براى ما سخن سودمندى بگویید. آن حضرت فرمودند: اگر زندگى سعادتمندانه، مرگ شهیدانه، نجات روز حشر، سایه روز سوزندگى و هدایت روز گمراهى مى طلبید، به درس قرآن بپردازید كه آن، سخن خداى رحمان و سپرى در برابر شیطان و مایه سنگینى كفه عمل در میزان عدل است.>قرآن كریم كتاب هدایت همه انسانها در همه اعصار است.6و7کتابی که متعلق به همه زمان ها و همه انسان هاست، به زبانى جهانى سخن می گوید تا همگان از معارف آن بهره مند باشند. زبان جهانی قرآن، زبان فطرت است و در این کتاب عمومى بودن فهم آن و سهل بودن ادراك معارفش براى همگان تبیین شده است.8و9و10و11

امكان و ضرورت تفسیر قرآن

تفسیر به معناى روشن كردن و پرده بردارى از چهره كلمه یا كلامى است كه بر اساس قانون محاوره و فرهنگ مفاهمه ایراد شده باشد و معناى آن آشكار و واضح نباشد. قهرا لفظى كه معناى آن بدیهى است بى نیاز از تفسیر است؛ چنانكه كلمه یا كلامى كه با تعمیه و الغاز ادا شده و از سنخ معما و الغاز باشد بر محور فرهنگ محاوره و تفاهم ایراد نشده است و حكم ویژه خود را دارد. بنابراین، لفظ مرد یا جمله اى كه با تدبر و تامل خردمندانه در آن، مبادى تصورى و تصدیقى روشنى پیدا مى كند، نیازمند به تفسیر است و تفسیر آن عبارت است از: تحلیل مبادى مزبور و رسیدن به مقصود متكلم و مدلول بسیط و مركب لفظ و تفسیر به این معنا اختصاصى به متون دینى مانند قرآن كریم ندارد. گر چه شرح خصوص قرآن به فن تفسیر معروف شده است.
تفسیر قرآن گر چه شرایط و آداب متعددى دارد، لیكن مهمترین شرط محورى آن لزوم روشن بودن قرآن از یك سو، تا براى مراجعه كننده قابل دیدن و فهمیدن باشد و بصیر و بینا بودن مفسر از سوى دیگر، تا لایق دیدن و فهمیدن معارف آن باشد؛ زیرا گر چه مثلا خورشید تابان روشن است، لیكن اعمى، اعور، احول و اكمه یا اصلا آن را نمى بیند و یا آن را چنان كه هست مشاهده نمى كند. قرآن كریم گرچه نور است12، لیكن نورى است ثقیل و وزین، نه خفیف و سخیف13. از این رو براى دیدن چنین نور وزینى چاره اى جز تحصیل بصر حدید و بینش ‍ عمیق علمى نیست؛ بلكه درباره قرآن گفته اند: قرآن طلبكارى است كه هرگز وام او پرداخت نمى شود و غریبى است كه هیچ گاه حق او ادا نخواهد شد. زیرا اوج معارف آن و عمق مطالب آن فقط ممسوس دست اندیشه تابناك معصومین (ع) است: "انه لقرآن كریمَ فى كتاب مكنونَ لا یمسه الا المطهرون14" از این جهت . در تعریف مفهوم تفسیر قرآن، قید به قدر طاقت بشرى اخذ شده است. بنابراین، ضمن لزوم بصیر و بینا بودن مفسر لازم است براى بهره ورى بیشتر از معارف قرآن كریم به مطهرون كه همان اهل بیت عصمت و طهارت (ع) هستند رجوع کند.
بر اساس آنچه تبیین شد، قرآن كریم اولا تفسیرپذیر است و ثانیا تفسیر آن ضرورى است. تفسیر پذیرى قرآن بدین جهت است كه از گزند تفریط بداهت منزه و از آسیب افراط تعمیه مصون است ؛ نه آن قدر ساده است كه نیازى به تحلیل مبادى تصورى و تصدیقى نداشته باشد و نه آن چنان پیچیده و مبهم است كه نظیر معما از قانون مفاهمه و فرهنگ گفتگو خارج باشد و در دسترس تفسیر قرار نگیرد. قرآن كریم در عین نور بودن معارف بلند و ژرفى دارد كه آن را تفسیرپذیر مى كند؛ زیرا نور بودن قرآن در مقابل ظلمت ابهام است، نه در برابر نظرى و ژرف بودن به معناى بدیهى بودن آن باشد و نیازى به تفسیر نداشته باشد.
در خود قرآن اشاره شده که بدون تفسیر، فهم آن میسر نیست
 قرآن كریم از یك سو براى خود اوصافى یاد مى كند كه ضرورت تفسیر آن را به همراه دارد و از سوى دیگر علومى را طرح مى كند كه بدون تفسیر ادراك نمى شود؛ زیرا از طرفى خود را به عنوان سخن رصین و گفتار وزین و پر مغز مى ستاید: "انا سنلقى علیك قولا ثقیلا"13 و نیز سلسله جبال را در پیشگاه هیمنه و سیطره خود خاضع و خاشع و متصدع و متلاشى مى داند: لو انزلنا هذا القران على جبل لرایته خاشعا متصدعا من خشیة الله و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم یتفكرون15 و همچنین همگان، اعم از پرى و انسان را به مصاف و مبارزه فرا مى خواند و عجز آنان را در این تحدى نفس گیر و جامع اعلام مى دارد: "قل لئن اجتمعت الانس و الجن على ان یاتوا بمثل هذا القران لا یاتون بمثله ولو كان بعضهم لبعض ظهیرا16". ظهور اطلاقى جمله ( لا یاتون ) این است كه جامعه مجتمع انس و جن براى همیشه در این پیكار اعجازآمیز، فرسوده و ناتوانند؛ چنانكه از جمله "فان لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقوا النار التى و قودها الناس والحجارة اعدت للكافرین17" عجز جاودانه محاربان در این نبرد معلوم مى شود.

از سوى دیگر، قرآن كریم علوم و معارف ویژه اى در جهان بینى توحیدى، اسماى حسناى الهى، صفات علیاى ازلى، قضا و قدر، جبر و تفویض و اختیار، تجرد روح، عصمت فرشتگان، عصمت و طهارت انبیا و ائمه اهل بیت (علیهم السلام )، امامت و رهبرى نظام اسلامى، داورى درباره مكاتب دیگر، شرح ره توشه انبیاى سلف، دستور اولیاى خلف و دهها مسائل عمیق حكمت نظرى و عملى دیگر را ارائه مى كند كه بدون شرح و توضیح خردمندان، ادراك عمومى آن میسور نیست.
از این رو ضرورت تفسیر قرآن از دو لحاظ است:
1. كتاب عمیق علمى و وزین نظرى قطعا بدون تفسیر ادراك نمى شود (از جهت علمى)
2. كتاب هدایت اگر پیامش این باشد كه: «ان هذا القران یهدى للتى هى اقوم و یبشر المؤمنین... 18» براى اهتداى جامعه بشرى چاره اى جز تبیین مفاهیم و تفسیر معانى آن نیست (از جهت عملى).

ضرورت تفسیر قرآن براى متضلعان علوم متنوع و فنون متعدد آشكارتر است. از این رو تفسیر قرآن از عصر نزول تاكنون به عنوان سنتى حسنه به وسیله حضرت رسول اكرم صلى الله علیه و آله و سلم و اهل بیت عصمت و طهارت و همچنین صحابه، تابعان اصحاب، قدما و متاخران از علماى دین دارج و رایج بوده است. گرچه بعضى از گذشتگان از مبادرت به تفسیر قرآن مجید تحاشى داشته، از آن پرهیز مى كردند، لیكن همگى از تفسیر به ماثور بهره بردارى مى كردند و در میان آنان عده اى از اظهار راى خوددارى مى كردند و تا قرن پنجم هجرى جز تفسیر روایى روش دیگرى كه به عنوان تفسیر درایى و اجتهادى رواج نداشت، جز آنچه به صورت اجتهاد ادبى و لغوى در آثار سلف مشهود است.
ضرورت تفسیر قرآن
در یک تقسیم بندی می توان عواملی را كه زمینه ساز نیازمندی به تفسیر شده است، در سه دسته جای داد:
1. فقدان آگاهیهای لازم
یكی از علل مهم نیازمندی به تفسیر ضعف دانش بشر است. فهم قرآن منوط به برخورداری معلومات مختلفی است كه فقدان هر یك، فهم مقصود خداوند از الفاظ و عبارات قرآن را دچار ابهام ساخته و نیازمندی به تفسیر را ضروری می‌سازد.
یكی از علل مهم نیازمندی به تفسیر ضعف دانش بشر است. فهم قرآن منوط به برخورداری معلومات مختلفی است كه فقدان هر یك، فهم مقصود خداوند از الفاظ و عبارات قرآن را دچار ابهام ساخته و نیازمندی به تفسیر را ضروری می‌سازد. فقدان آگاهیها گاه مربوط به مفاد واژگان است هر چند فاصله زمانی ما از عصر نزول سبب ابهام برخی واژگان می‌شود، ولی آنچه در اینجا مد نظر است، نقش فاصله زمانی در این زمینه نیست. - بررسی های قرآنی و تاریخی نشان می‌دهد كه در زمان نزول نیز پاره‌ای از واژگان قرآنی برای جمعی از مخاطبان قرآن مبهم بوده و آنان از مفاد آن بی‌اطلاع بوده‌اند. به عنوان مثال: هنگامی كه از ابوبكر معنای «كلاله» را پرسیدند، آن را نمی‌دانست و گفت: «به رأی خود می‌گویم و اگر صواب باشد از خدا است واگر خطا باشد، از من و شیطان است»18و نیز هنگامی كه معنای «اُبِّاً»19 را از او پرسیدند، گفت: «كدام زمین مرا بر می‌دارد و كدام آسمان بر من سایه می‌افكند، اگر ندانسته در كتاب خدا سخن گویم»20 و یا وقتی معنای آن را از عمر پرسیدند، گفت:«از تعمّق و تكلف نهی شده‌ایم»21. نمونه دیگر، سخن ابن عباس است كه گوید: معنای «فاطر السموات»22را نمی‌دانستم، تا اینكه دو بادیه‌نشین كه درباره چاهی نزاع داشند، پیش من آمدند؛ یكی از آن دو گفت: «انا فطرتها»23.
در این گونه موارد، فهم آیات قرآن نیازمند دستیابی به مفاد واژگان به كار رفته در آیات مورد نظر است و دستیابی به مفاهیم عرفی این واژگان بخشی از تفسیر به شمار می‌آید. نا آگاهی نسبت به ادبیات عرب و شناخت صحیح ساختار كلمات و جملات و خصوصیات معانی بیانی آیات كریمه نیز یكی از عوامل نیازمندی به تفسیر است كه ضرورت بهره‌گیری افراد ناآگاه از تفسیر آگاهان و مفسران ارجمند قرآن را روشن می‌سازد؛ زیرا فهم مفاد آیات قرآن، به شناخت صحیح این امور وابسته است.
- در پاره‌ای از موارد، نا آگاهی از شرایط و اسباب نزول، معنا و مقصود از آیه را در هاله‌ای از ابهام فرو می‌برد و سبب نیازمندی به تفسیر می‌شود مانند آیه شریفه «انما النسی زیاده فی الكفر یضل به الذین كفروا یحلّونه عاما و یحرّمونه عاما لیواطؤاعده ما حرّم الله»24كه عدم آگاهی از شأن نزول آیه و اینكه مقصود از «نسی» در فرهنگ آن زمان چه بوده، سبب نیاز به تفسیر است.
گاه نیز در قرآن مجید استعارات و تشبیهات ظریفی به كار رفته است كه با دانش كافی و تبحر و تسلط بر موارد كاربرد، می‌توان به آن دست یافت. این‌گونه موارد برای افراد عادی مبهم و نیازمند تفسیر است. چنانكه عدی بن حاتم معنای «كلو واشربوا حتی یتبیّن لكم الخیط الابیض من الخیط الاسود من الفجر»25در اثر عدم دقت و مهارت در فهم نكات ظریف به كار رفته در آن، مفاد آیه را نادرست فهمیده بود و پس از ارئه برداشت خود از آیه به رسول خدا (ص)، پیامبر نادرستی آن برداشت و مفاد صحیح آیه را برای وی بیان كرد26.
عدم آگاهی از مصداق خاصی كه در برخی آیات مد نظر است. و عدم آگاهی ومهارت كافی در فهم معنای الفاظ مشترك و كاربردهای مجازی و شناخت قراین پیوسته و نا‌پیوسته آیات، مانند ارتباط یا عدم ارتباط آیات با یكدیگر (سیاق) و روایات ناظر به آیات، امور دیگری است كه زمینه‌های نیازمندی به تفسیر را فراهم می‌سازد.
2. برخی از ویژگی های قرآن كریم
بررسی قرآن مجید نشان می‌دهد كه این كتاب دارای ویژگی هایی است كه برخی از آنها در نیازمندی ما به تفسیر مؤثر است. از آن جمله، موارد زیر را می‌توان ذكر كرد:
الف. معارف بسیار زیاد و الفاظ محدود: قرآن كریم، در بیان مطالب، از حداكثر ظرفیت و جمله‌ها برای قالب‌ریزی معانی عمیق استفاده كرده است. این كتاب، تمام معارفی را كه بشر برای سعادت خویش به آن نیازمند است، در حجم نسبتاً كمی از الفاظ و عبارات ارائه كرده است27 و این امر سبب شده كه فهم بخشی از آیات، نیازمند تأمل و دقت بیشتر و تحقیق عمیق‌تری برای پی بردن به مقصود خدا باشد و از این رو ضرورت تفسیر را ایجاب می‌كند.
ب. محتوای متعالی در قالب الفاظ متداول: در قرآن مجید، علاوه بر ایاتی كه به امور جهانِ مشهود می‌پردازد، آیاتی وجود دارد كه از حقایق ماورای این جهان سخن می‌گوید. این آیات، حقایق فراتر از این جهان را در قالب الفاظی كه برای تفهیم و تفاهم امور این جهانی وضع شده‌اند، ارائه می‌‌كند و این امر سبب می‌شود كه فهم مقصود خداوند از آن آیات، برای همگان میسر نباشد و برای پی بردن به آن، تلاش فكری ویژه (تفسیر) ضرورت یابد. شایان ذكراست كه در فهم این دسته از آیات علاوه بر توان علمی و مهارت فوق‌العاده، پاكی درونی و طهارت معنوی، نیز مؤثر است و كسانی می‌توانند آن مطالب عالی را از آیات كریمه درك كنند و برای دیگران تبیین نمایند كه از چنین ویژگیهایی برخوردار باشند.
ج. آمیختگی و پراكندگی مطالب: یكی دیگر از ویژگی های قرآن، آن است كه مطالب آن دسته‌بندی موضوعی ندارد و این گونه نیست كه این كتاب، تمام سخن خود درباره یك موضوع را یك جا و در فصل معینی بیان كرده باشد، بلكه در هر صفحه‌ای از آن و حتی گاه در هر آیه‌ای از آن، از موضوعات متعدد و مطالب مختلفی سخن به میان آمده است28.این امر نیز، از جمله اموری است كه نیاز به تفسیر را ضروری می‌سازد (از توضیح این ویژگی، و راز به كارگیری این شیوه در قرآن كریم به دلیل بررسی آن در دروس علوم قرآن و تفسیر خودداری می‌شود).
د. آیات الاحکام: خداوند متعال در بیان آیات احکام، به کلیات آن ها بسنده کرده است و به بسیارى از جزئیات اشارت ننموده است و این خود نیازمند به تفسیر و توضیح بیشتر است که بر عهده رسول خدا(ص) و اهل بیت گرامى او مى باشد. امام صادق(ع)مى فرماید: نماز بر مردم نازل شد، اما خداوند بیان نکرد چند رکعت است، سه رکعت یا چهار رکعت، و این رسول خدا(ص) بود که براى مردم رکعات نماز را تفسیر نمود29. هم چنین است احکام زکات، حج، ولایت، و… که تبیین و شرح جزئیات آن ها بر عهده مفسران قرآن رسول خدا(ص) و اهل بیت(ع) است. خداوند متعال مى فرماید: «و ما قرآن را به سوى تو فرود آوردیم تا براى مردم آن چه را به سوى آنان نازل شده است تبیین کنى30».
3. فاصله زمانی با نزول قرآن
هر چند كه گذشت زمان، از جهت پیشرفتهای علمی و رشد استعداد و قوه ادراك بشر و یا پیش آمدن وقایعی روشنگر، ممكن است موجب روشن‌تر شدن مفاد بعضی از آیات و آشكار شدن مقصود از آن گردد، ولی از جهت دیگر، فاصله زمانی، از اموری است كه نیاز به تفسیر را تشدید می‌كند؛ زیرا از یك سو احتمال تغییر مفاهیم كلمات و فاصله گرفتن از اوضاع و شرایط زمان نزول آیات، آگاهی از مفاد استعمالی آیات در آن زمان و فهم معنای مراد از آن را مشكل نموده و از سوی دیگر، اختلاف نظرها و تشكیكها و تردیدهایی كه به تدریج از طرف مفسران و یا احیاناً مغرضان در مورد آیات كریمه مطرح می‌شود، مفاد آیات و معانی مراد از آن را در هاله‌ای از ابهام قرار می‌دهد.
اختلافی كه در قرائت قرآن كریم در برخی از آیات در طول تاریخ رخ داده، نیز یكی از عوامل ابهام آفرین دیگری است؛ كه در اثر فاصله زمانی پدید آمده و سبب نیازمندی به تفسیر شده است زیرا در مواردی كه اختلاف قرائت معنا در تغییر دهد، بدون آگاهی از قرائت صحیح، پی بردن به مراد خدای متعال از آیات میسر نخواهد بود. علاوه بر آنچه گذشت، در طول زمان، نیازهای علمی جدیدی برای بشر به وجود می‌آید كه پاسخ آنها در قرآن با صراحت بیان نشده و استنباط آن از اشارات قرآن كریم، توان علمی ویژه‌ای می‌طلبد و تفسیر آیات، با توجه به نیازهای جدید ضرورت می‌یابد31.

برخی از موانع فهم صحیح قرآن:
1. حجاب غرور و خودبینی كه مانع نزدیك شدن به قرآن , تلاوت و تفكر در قرآن می گردد. یک شرط لازم برای فهم قرآن، مطالعه آن با ذهنی آزاد و مستقل است.
کسی که قرآن را می خواند، چه معتقد باشد که قرآن از جانب خداوند نازل شده است و چه معتقد نباشد، می باید تا آنجا که امکان دارد ذهن خود را از موافقت و مخالفت با آن آزاد گرداند، و ازشر همه عقاید پیش ساخته رها گردد، آنگاه با تمنای محض برای فهمیدن قرآن به این کتاب روی آورد. کسانی که قرآن را با نظرات پیش ساخته خود مطالعه می کنند، در لابلای خطوط آن تنها عقاید خود ار می خوانند و بنابراین نمی توانند آنچه را قرآن می خواهد تفهیم کند دریابند روشن است که این روش مطالعه هرگز نمی تواند ثمر بخش باشد. در مورد کتاب های دیگر نیز این چنین است، اما وقتی به خصوص قرآن را این گونه مطالعه کنیم یقینا” ثمری نخواهد داشت32.
2. حجاب آراء باطله و عقاید باطلی كه از قبل در ذهن رسوخ كرده.
3. حب دنیا
4. گناهان و معاصی كه علاوه بر آثار سوئی كه در زندگی دنیوی نیز دارد جلوی فهم صحیح را نیز می گیرد.

در توضیح موارد بالا ذکر چند نکته ضروری است:
1. سخن گفتن قرآن كریم به زبان فطرت انسانها و عمومى بودن فهم آن بدان معنا نیست كه بهره همگان از این كتاب الهى یكسان است. معارف قرآنى مراتب فراوانى دارد و هر مرتبه آن، بهره گروهى خاص است 33. هر كس به میزان استعداد خود از قرآن بهره مى برد تا به مقام مكنون آن منتهى شود كه تنها پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم و اهل بیت آن حضرت (ع) به آن راه دارند. 2. قرآن كریم گرچه كتابى جهانى و جاودانه است و اختصاصى به عصر یا منطقه یاگروهى خاص ندارد؛ اما همگان توفیق بهره گیرى از آن را ندارند.
گناه و تبهكارى، الحاد و تقلید باطل از گذشتگان قفل قلب آدمى است و انسان را از تدبر در معارف و اسرار قرآن باز مى دارد: افلا یتدبرون القران أم على قلوب أقفالها 34؛ معارف قرآنى در دل بسته نفوذ نمى كند؛ اما كسانى كه فطرت خویش را حفظ كرده باشند، چه مانند صهیب از روم آمده باشند و یا مانند سلمان از ایران و یا مانند بلال از حبشه و یا همانند عمار و ابوذر از سرزمین حجاز برخاسته باشند، همه در برابر این كتاب الهى یكسانند؛ زیرا قرآن كریم اختصاصى به اقلیم یا نژاد خاصى ندارد، بلكه شفاى دردهاى روحى و عامل هدایت و رحمت براى همه انسانهاست: «یا ایها الناس قد جاء تكم موعظة من ربكم و شفاء لما فى الصدور و هدى و رحمة للمؤمنین35 ».
غرض آن كه، هدایت قرآن بالاصاله عمومى است و آیاتى مانند: «ذلك الكتاب لا ریب فیه هدى للمتقین 36»، «انما انت منذر من یخشیها37»،«لینذر من كان حیا38» نیز ناظر به اختصاص دعوت قرآن به پارسایان، اهل خشیت و زنده دلان نیست ؛ بلكه ناظر به بهره ورى از قرآن و مانند آن است؛ پس در عین آن كه قرآن براى هدایت همگان است، تنها انسانهاى پارسا و بیدار دل از آن بیمناك مى شوند و از این رو در كنار «انما اءنت منذر من یخشیها39» سخن از «و تنذر به قوما لدا40» و جهانى بودن اصل انذار دارد؛ زیرا قرآن به عنوان «للعالمین نذیرا41» نازل شد و كسانى كه از انذار بهره مى برند بیدار دلان خدا ترسند و كسانى كه از آن پند نمى گیرند و به سوء عاقبت گرفتار و مشمول وعیدهاى الهى مى شوند افراد لدود و لجوجند و مطالب فوق از آیاتى كه به نمونه هاى آنها اشاره شد استفاده مى شود. یكى از دستمایه هاى لازم براى استفاده از قرآن، فطرتى است كه به تیرگى گناه آلوده نشده باشد. حتى یك دانشمند مادى نیز اگر فطرت توحیدى خود را با تبهكارى نیالوده باشد، مى تواند از هدایت قرآن بهره مند شود؛ اما اگر نور فطرت خود را با عناد ملحدانه خاموش كرده باشد از قرآن بهره نمى برد؛ زیرا با اسطوره پنداشتن قرآن درباره آن نمى اندیشد. 3. چون قرآن نسبت به تفهیم فرهنگ فطرت رسالت ویژه دارد، پس هیچ یك از داوریهاى افراطى ها یا تفریطى ها درباره آن راست نیست ؛ گروهى براى انحصار حجیت در روایت و روى گردانى از قرآن، آن را بى زبان و ابكم پنداشتند و جز الغار و معماهاى غیر مفهوم چیزى براى آن قائل نبودند، عده اى زبان آن را رمز محض به معارف باطنى پنداشتند كه غیر از اوحدى مرتاض احدى به آن دسترسى ندارد و گروهى نیز به ابتذال گراییده، صرف دانستن عربى را براى فهم قرآن كافى انگاشتند و افرادى عادى را براى فهم معانى قرآن صالح پنداشتند و نیاز به علم تفسیر را انكار كردند؛ همه این اوهام منسوج، منسوخ است. 4. عمومى بودن فهم قرآن و میسور بودن درك معارفش براى همگان، بدین معنا نیست كه هر كس، گر چه با قواعد ادبیات عرب آشنا نباشد و گر چه از علوم پایه دیگر كه در فهم قرآن دخیل است، آگاه نباشد، حق تدبر در مفاهیم قرآنى و استنباط از قرآن را دارد و سرانجام به نتیجه استنباط خویش ‍ مى تواند استناد و احتجاج كند؛ بلكه بدین معناست كه اگر كسى به قواعد ادبیات عرب و سایر علوم پایه مؤثر در فهم قرآن آگاه بود حق تدبر در مفاهیم آن را دارد و مى تواند به حاصل استنباط خود استناد و احتجاج كند.موارد دیگری در ضرورت تفسیر قرآن و همچنین موانع فهم آن می توان برشمرد که ان شاءالله در آینده بیان می شود.
امید است تلاوت و تدبرمان در قرآن، زمینه عمل به آن را در تمامی مراحل زندگی ممکن سازد.

«و العاقبة للمتّقین»
-- -- --
پانوشت:
1. تحقیق میدانی نگارنده.
2. مزمل/ 19.
3. بحار الانوار 11، ح 1.
4. تفسیر تسنیم، آیت الله جوادی آملی، عبدالکریم عابدینی (تهیه و تنظیم)، سعید بندعلی (ویراستار)، جلد اول، نشر اسراء، اسفند 1390.
5. جامع احادیث الشیعه، ج 15، ص 9.
6. سوره مدثر، آیه 31.
7. سوره قلم، آیه 52.
8. سوره مائده، آیه 15.
9. سوره نساء، آیه 174.
10. سوره تغابن، آیه 8.
11. سوره اعراف، آیه 157.
12. سوره نساء، آیه 174، سوره تغابن، آیه 8، سوره اعراف، آیه 157، سوره مائده، آیه 15.
13.انا سنلقى علیك قولا ثقیلا، سوره مزمل، آیه 5.
14. سوره واقعه، آیات 77 و 79.
15. سوره حشر، آیه 21.
16. سوره اسراء، آیه 88.
17. سوره بقره، آیه 24.
18. كشاف؛ ج 1، ص 486؛ در المنثور، ج 2، ص 443 (ذیل آیه 176 سوره نساء)
19. (سوره عبس، آیه 31) «و فاكهه و ابّا»، ابّ در منتهی الاب به گیاه و چراگاه معنا شده است.
20. كشاف؛ ج 4، 704. سیوطی در درالمنثور ذیل این آیه كریمه چنین آورده است: «و اخرج ابو عبید فی فضائله و عبد بن حمید ابراهیم التیمی، قال سئل ابوبكر ... عن قوله «ابّا» فقال: ای سماء تظلنی و ای ارض تقلنی اذا قلت فی كتاب الله ما لا اعلم».
21. احمد بن علی بن حجر عسقلانی (م. 825 هـ)، فتح الباری بشرح صحیح البخاری (ج 13، ص 285).
22. این كلمه شش بار در قرآن به كار رفته است: سوره انعام، آیه 4، سوره یوسف، آیه 101، سوره ابراهیم، آیه 10، سوره فاطر، آیه 1، سوره زمر، آیه 46 سوره شوری آیه، 11.
23. الاتقان فی علوم القرآن، ج 1، ص 345، نوع سی و ششم.
24. سوره توبه، آیه 37.
25. سوره بقره، آیه 187.
26. ر.ك: مجمع البیان، ج 2، ص 23.
27. این حقیقت كه قرآن بیانگر همه مورد نیاز بشر است، علاوه بر آیات قرآن، در روایات نیز مورد تأكید قرار گرفته است. در آیات قرآن می‌خوانیم «... و نزلنا علیك الكتاب تبیانا لكل شیء» (سوره نحل، آیه 89) «... و ما كان حدیثا یفتی و لكن تصدیق الذی بین یدیه و تفصیل كل شیء ...» (سوره یوسف، آیه 111).
28. در حدیث هم آمده است «و لیس شیء ابعد من عقول الرجال من تفسیر القرآن. انّ الایه لینزل اولها فی شیء و اوسطها فی شی‌ء و آخرها فی شیء و هو كلام متصرف علی وجوه ... » (حر عاملی، محمد، وسائل الشیعه، ج 18، باب 13، از ابواب صفات قاضی، روایات 69، 73 و 74)
29. کلینى، محمد بن یعقوب، اصول کافى، دار الکتب الاسلامیه چاپ پنجم، ج ۱، صفحه 286.
30. سوره نحل، آیه ۴۴.
31. روش شناسی تفسیر قرآن، علی اکبر بابایی و همکاران زیر نظر محمود رجبی، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1387.
32. مقدمه ای بر مطالعه قرآن، مولانا ابوالاعلی مودودی، در ترجمه محمد مهدی حیدر پور.
33. بحارالانوار، ج 75، ص 278.
34. سوره محمد (ص)، آیه 24.
35. سوره یونس، آیه 57.
36. سوره بقره، آیه 2.
37. سوره نازعات، آیه 45.
38. سوره یس، آیه 70.
39. سوره نازعات، آیه 45.
40. سوره مریم، آیه 97.
41. سوره فرقان، آیه 1.
42. تفسیر تسنیم، آیت الله جوادی آملی، عبدالکریم عابدینی (تهیه و تنظیم)، سعید بندعلی (ویراستار)، جلد اول، نشر اسراء، اسفند 1390.
-- -- --
منابع مورد استفاده (برخی از منابع در پانوشت هم آمده است)
1. تفسیر تسنیم، آیت الله جوادی آملی، عبدالکریم عابدینی (تهیه و تنظیم)، سعید بندعلی (ویراستار)، جلد اول، نشر اسراء، اسفند 1390.
2. مقدمه ای بر مطالعه قرآن، مولانا ابوالاعلی مودودی، در ترجمه محمد مهدی حیدر پور.
3. روش شناسی تفسیر قرآن، علی اکبر بابایی و همکاران زیر نظر محمود رجبی، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1387.
4. تفسیر مجمع البیان.
5. تفسیر نور حجة الاسلام قرائتی.
6. برگزیده تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی.
7. تفسیر و مفسران، آیت الله محمد هادی معرفت، جلد اول.
-- -- --
نویسنده: عارف خطیبی در وب نوشت بینات .


فتوبلاگ قرآن 
فتوبلاگ قرآن 26 دی 91 08:54 ق.ظ
ali bod

پاسخ مدیر: تشکر

فتوبلاگ قرآن وحید برومند
فتوبلاگ قرآن 25 دی 91 09:50 ب.ظ
با سلام....
وب قشنگی دارد....
اگه مایلید با هم تبادل لینک کنیم...
آدرس:http://brumandv.mihanblog.com
ما را از نظرات مفیدتون بهره مند کنید...

پاسخ مدیر: تشکر :)

فتوبلاگ قرآن حمید درخشان
فتوبلاگ قرآن 22 دی 91 01:58 ب.ظ
سلام سبک نوشتاری جالبی داری ولی همون خلاصه اش رو که اولش نوشتی بس بود بقیه اش رو کی می خونه؟

پاسخ مدیر: اپیزود اول رو واسه همین نوشتم دیگه اپیزود دوم رو هم برای منابع و ارائه مقاله کامل(ممکنه یه نفر بخواد بخونه) :)

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

این سایت را صفحه خانگی خود كنید ! تماس با مدیر سایت ! اضافه کردن این سایت به علاقه مندیها ! لینک RSS
پژوهشنامه قرآنی آنلاین

«بینات» آیینه قرآن است ؛ همان گونه که خداوند قرآن را هدی للناس قرار داد ، "بینات" نیز علاوه بر حفظ جنبه علمی ، مقالاتی کاربردی و قابل استفاده برای مخاطب عام و خاص ارائه نموده است بعون الله تعالی و علیه التکلان.
وب نوشت "بینات" ارتباطی با نشریه پژوهشی بینات ندارد
                                 انه ولی التوفیق


     سبک زندگی  ازدواج در قرآن
     اعتماد به نفس و قرآن  دلیل تمسخر و توهین مقدسات
     بیداری اسلامی و قرآن  اقتصاد






.: مقالات بیشتر در چه موضوعی باشد؟







 :. حتما از این گالری زیبا بازدید نمایید .:

گالری عکس قرآنی


جستجو توسط گوگل

در كل اینترنت
در این وبلاگ
میان صفحات فارسی


 :. در این گروه ، پژوهش های قرآنی ، پاسخ سوالات از قرآن ، دانلود تلاوت و اذان ، اخبار قرآنی و ... ارائه می شود که به ایمیل شما ارسال می گردد  .:
Google Groups
ایمیل خود را وارد کنید :

 :. ارسال مطالب جدید به ایمیل شما .:
آر اس اس بینات
  • پیشنهاد بینات
  • عترت در قرآن
  • معارف قرآنی
  • نگاه نو
  • پاسخ قرآن